Jak powinno się leczyć alkoholizm?

Znaczenie oddziaływań psychoterapeutycznych w leczeniu uzależnienia od alkoholu.
Większość pacjentów zgłasza się do ośrodków odwykowych lub gabinetów psychiatrycznych z inicjatywy innych osób – współmałżonka, przełożonego, przyjaciela. Często na początku wcale nie oczekują leczenia, a zgłoszenie się do placówki leczniczej traktują raczej, jako narzędzie do osiągnięcia celu, którym jest uniknięcie konsekwencji nadużywania alkoholu (załagodzenie konfliktu w rodzinie, utrzymanie zatrudnienia w firmie, otrzymanie zasiłku socjalnego i innych). Nie zawsze jest to jednoznaczne z chęcią zaprzestania picia czy nawet jego ograniczenia.

„Wolałbym dalej pić, ale mam też powody, dla których chciałbym przestać.”

Osoba uzależniona od alkoholu pomimo postępowania choroby przez długi czas może pozostawać bezkrytyczna – „o ile wiem nie mam żadnych problemów, które wymagałyby ode mnie zmiany, to inni widzą te problemy”. Dlatego, najpierw trzeba zacząć od pracy nad motywacją. Ważne wtedy jest dostrzeżenie i nazwanie ambiwalentnych dążeń pacjenta: „z jednej strony życie bez alkoholu wydaje się Panu bezbarwne i niemożliwe (wolałby więc Pan pić), z drugiej strony zależy Panu na dobrych relacjach w rodzinie (wolałby więc Pan nie pić)”. Napięcie wynikające z przeciwstawnych tendencji może przyspieszyć proces decyzyjny – trudno jest bowiem długo stać w rozkroku.

Praca nad motywacją to pierwsze oddziaływania terapeutyczne wobec osób uzależnionych od alkoholu. Z pomocą terapeuty lub bez tej pomocy przychodzi taki moment w życiu wielu osób uzależnionych, kiedy ostatecznie szala przeważa się na stronę zaniechania niepożądanego zachowania. Wtedy jest czas na wybór oddziaływań leczniczych. Jednym z nich jest psychoterapia – uznana od wielu lat metoda leczenia uzależnienia od alkoholu.

Psychoterapia – co to takiego?
Psychoterapia to oddziaływanie lecznicze, którego podstawowym celem jest towarzyszenie pacjentowi we wprowadzaniu zmian w jego dotychczasowe życie. Przy czym cel tych zmian zależy od samego pacjenta.

Podstawowe oddziaływania terapeutyczne stosowane w terapii uzależnienia od alkoholu to:

  • umożliwienie pacjentowi zdobycia wiedzy o chorobie
  • treningi umiejętności służące zdrowieniu, w tym trening radzenia sobie z głodem alkoholowym
  • doświadczenie relacji terapeutycznej.

Terapia może być zarówno krótkoterminowa (kilka-, kilkanaście tygodni) jak i długoterminowa, zależnie od tego jakie postawimy cele. Podstawowe programy terapii uzależnienia trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy (zależnie od intensywności programu terapeutycznego, częstotliwości zajęć terapeutycznych itp.). Aby jednak zaszły głębsze zmiany w osobowości pacjenta potrzeba zwykle wielu miesięcy systematycznego leczenia.

Zarówno terapia krótkoterminowa jak i długoterminowa może odbywać się w warunkach ośrodków stacjonarnych (odpowiednik pobytu szpitalnego czy też sanatoryjnego) jak też w warunkach poradnianych – w gabinecie lekarza psychiatry, w poradni leczenia uzależnień lub w poradni zdrowia psychiatrycznego.

W leczeniu uzależnienia od alkoholu łączy się terapię indywidualną i grupową, choć w większości programów terapeutycznych terapia grupowa jest oddziaływaniem wiodącym.

Wyżej opisane obszary pracy terapeutycznej, jaki i formy terapii tworzą jedynie ogólną mapę, na której dopiero konkretny pacjent razem ze swoim terapeutą będzie wyznaczał własną indywidualną drogę do zdrowienia.

Leki stosowane w leczeniu alkoholizmu.
W warunkach polskich leczenie alkoholizmu wydaje się być oparte na oddziaływaniach psychoterapeutycznych i głównie z takimi jest kojarzone. Prawdą jest, że bez psychoterapii trudno jest wypracować sobie odpowiednią motywację do wytrwania w abstynencji. Jednak ze względu na duży, sięgający do 70%, odsetek nawrotów, zasadne wydaje się połączenie psychoterapii z farmakoterapią. Na temat farmakoterapii alkoholizmu w Polsce funkcjonuje wiele wadliwych przekonań. Jednakże zastosowanie farmakoterapii może istotnie poprawić wyniki leczenia uzależnienia. Chociażby dlatego każdy pacjent z problemem alkoholowym powinien znajdować się pod stałą opieką lekarza.

Jedynie kilka z leków zostało na świecie, w tym w Polsce, zatwierdzonych na podstawie wyników badań klinicznych do leczenia uzależnienia od alkoholu. Należą do nich: naltrekson, nalmefen,, akamprozat i disulfiram. Nad skutecznością kolejnych leków, znanych psychiatrom z innych wskazań wciąż się debatuje. Są to: kwas walproinowy, karbamazepina, topiramat, baclofen, leki przeciwdepresyjne o działaniu serotoninergicznym (szczególnie fluoksetyna i sertralina), ondansetron i kwas gammahydroksymasłowy (GHB). Jednak tylko naltrekson, akamprozat, nalmefen maja potwierdzoną skuteczność w badaniach klinicznych.

Najstarszym lekiem stosowanym w leczeniu zespołu zależności alkoholowej jest disulfiram niegdyś dostępny w popularnych „wszywkach”. Ma on działać awersyjnie na osobę, która spożyła alkohol poprzez pojawianie się nudności i innych przykrych objawów. Dolegliwości takie nie pojawiają się, gdy osoba alkoholu nie przyjmowała. Jest to lek wykorzystywany od ponad pół wieku, obecnie coraz rzadziej. Jego mechanizm działania opiera się na blokowaniu metabolizmu alkoholu, zatem jeśli jego spożycie nie nastąpi, wyżej opisane przykre objawy nie pojawią się. Disulfiram blokuje enzym dehydrogenazę aldehydową skutkiem czego, w organizmie po przyjęciu alkoholu gromadzi się szkodliwy aldehyd octowy. Substancja ta jest silnie toksyczna, wywołuje zaczerwienienie twarzy, przyspieszenie akcji serca i podwyższenie ciśnienia tętniczego, duszności, bóle głowy, nudności, wymioty, lęk, niepokój, a w skrajnych przypadkach zgon. W Polsce lek ten dostępny jest w postaci tabletek oraz tabletek do implantacji, które jednak prawdopodobnie mają niewielką skuteczność, a jego podawanie można zacząć dopiero po utrzymaniu co najmniej doby bez spożywania alkoholu. Disulfiram nie zmniejsza „głodu” alkoholowego, co jest jego istotną wada. Obecnie rekomenduje się jego stosowanie raczej u osób, które mają z tym lekiem wcześniejsze dobre doświadczenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *