Jak powinno się leczyć alkoholizm?

Kolejnym lekiem stosowanym w leczeniu uzależnienia od alkoholu jest akamprozat. Jest on zarejestrowany do leczenia podtrzymującego abstynencję u osób uzależnionych, które jednocześnie uczestniczą w psychoterapii. Występuje w postaci tabletek, które przyjmuje się trzy razy dziennie przez okres roku. Mechanizm działania tego leku opiera się na niwelowaniu zmian w mózgu, które na poziomie receptorów spowodowało regularne spożywanie alkoholu. Przewlekłe picie powoduje zwiększenie wrażliwości i gęstości tak zwanych receptorów NMDA w mózgu. Przy odstawieniu alkoholu, gwałtownie wzrasta aktywność tego układu i pojawia się tak zwany głód alkoholowy. Akamprozat może hamować głód alkoholu, co ułatwia pozostanie w abstynencji. Lek ten powinien być zastosowany krótko po odstawieniu alkoholu lub u osób, które jeszcze abstynentami nie są. Badania dotyczące skuteczności akamprozatu dają sprzeczne wyniki, co wiązane jest z różnorodnością osób uzależnionych. Istnieją doniesienia dowodzące, że stosowanie tego leku łącznie z psychoterapią w skali roku prawie dwukrotnie (do 22%) zwiększa odsetek osób utrzymujących abstynencję w porównaniu z osobami, które przez analogiczny okres czasu otrzymywały placebo i uczestniczyły w psychoterapii. Wśród najczęstszych działań niepożądanych wymienia się: biegunkę, bóle głowy, nudności, wymioty, wzdęcia i nadmierną senność.

Kolejnym lekiem zarejestrowanym do stosowania u pacjentów uzależnionych od alkoholu jest naltrekson. Ma on odmienny mechanizm działania niż leki poprzednio opisane. Opiera się on na blokowaniu receptorów opioidowych. Podczas spożywania alkoholu zachodzi ich zwiększona stymulacja i jest to wiązane z nagradzającym i euforyzującym działaniem alkoholu. Po podaniu antagonisty opioidów, jakim jest naltrekson, uzależnieni, którzy oczekiwali reakcji euforycznych po alkoholu, zauważają bezcelowość picia i ograniczają jego ilość. Podobnie jak akamprozat, naltrekson zmniejsza  pragnienie picia alkoholu. Ale dodatkowo naltrekson może ograniczać także dalsze picie w przypadku wpadki, zmniejszyć ilość wypijanego alkoholu  i przyśpieszyć moment zakończenia picia. Zalecany okres leczenia wynosi jedynie trzy miesiące, ale w razie potrzeby można je przedłużyć i ponawiać w okresach zwiększonego ryzyka nawrotu choroby, bądź nasilenia głodu alkoholu. Naltrekson zmniejsza prawdopodobieństwo spożywania dużych ilości alkoholu, co wydaje się szczególnie istotne u osób, dla których korzyści terapeutyczne są znaczne już przy ograniczeniu ilości spożywanego alkoholu, a dla których całkowita abstynencja jest niemożliwa.
Zgodnie z rejestracją lek dawkuje się w postaci jednej tabletki na dobę, z płynem, na czczo. W literaturze pojawiają się jeszcze inne schematy stosowania naltreksonu: dwie tabletki co drugi dzień lub przyjmowanie dodatkowej dawki leku w dniach, w których występują okoliczności podwyższające ryzyko spożycia alkoholu.
Zgodnie z wynikami badań, naltrekson najlepiej sprawdza się z psychoterapią behawioralno-poznawczą, która jest nastawiona na identyfikację sytuacji wysokiego ryzyka i naukę sposobów radzenia sobie w takich sytuacjach.  Naltrekson jest dobrze tolerowany, najczęstsze działania uboczne leku to: bóle brzucha, nudności, bóle i zawroty głowy, wzmożenie apetytu, nadmierna senność i uspokojenie. Należy jednak podkreślić, że mają one charakter przemijający i powinny ustępować po kilku dniach terapii. Wskazane jest również regularne kontrolowanie parametrów laboratoryjnych świadczących o funkcji wątroby.

Ostatnio pojawił się na rynku jeszcze jeden antagonista receptorów opioidowych – nalmefen, którego mechanizm działania i korzyści ze stosowania są podobne do naltreksonu. Różni się natomiast zarejestrowanym wskazaniem, które dopuszcza stosowanie leku w celu redukcji spożycia alkoholu u dorosłych pacjentów uzależnionych od alkoholu, u których występuje wysoki poziom ryzyka picia (DRL, ang. Drinking risk level), bez fizycznych objawów z odstawienia, niewymagających natychmiastowej detoksykacji. Nalmefen również należy przepisywać jedynie w połączeniu ze stałym wsparciem psychospołecznym, które będzie ukierunkowane na przestrzeganie zasad leczenia i redukcję spożycia alkoholu. Zgodnie z rejestracją leczenie nalmefenem należy rozpoczynać jedynie u pacjentów, u których wspomniany DRL utrzymuje się na wysokim poziome po dwóch tygodniach od wstępnej oceny. Nalmefen stosuje się w razie potrzeby: każdego dnia, w którym pacjent przewiduje, że może być narażony na ryzyko wypicia alkoholu powinien przyjąć jedną tabletkę, najlepiej 1-2 godziny przed przewidywanym czasem picia alkoholu. Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania nalmefenu w randomizowanych badaniach z grupą kontrolną obejmują okres od 6 do 12 miesięcy. Nalmefen nie jest przeznaczony dla pacjentów, u których celem leczenia jest natychmiastowa abstynencja. Podobnie, jak w przypadku naltreksonu do najczęstszych działań niepożądanych występujących po nalmefenie należały nudności, zawroty głowy, bezsenność i bóle głowy. W większości reakcje te miały nasilenie łagodne do umiarkowanego, występowały na początku leczenia i trwały przez krótki czas.

Na podstawie wyżej opisanych informacji można wyciągnąć wniosek, że farmakoterapia pełni rolę wspierającą wobec oddziaływań psychoterapeutycznych w leczeniu uzależnienia od alkoholu, a połączenie dwóch wymienionych metod przynosi najlepsze rezultaty.