Współwystępowanie chorób psychicznych i uzależnienia od alkoholu.

Choć objawy choroby alkoholowej są raczej powszechnie znane, to pojęcie zaburzeń psychicznych nadal wiąże się z dużą niewiedzą naszego społeczeństwa, stygmatyzacją i tym samym niepokojem pacjentów i ich rodzin. Również współwystępowanie tych dwóch chorób jest dość częste. Dlatego też w poniższym artykule przybliżamy Państwu zagadnienie podwójnego rozpoznania, inaczej „podwójnej diagnozy”.

Liczni, nie tacy sami…, czyli osoby z podwójnym rozpoznaniem.
Osoba z podwójnym rozpoznaniem jest pacjentem, u którego występuje jednocześnie choroba psychiczna (np. depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia itp.) oraz uzależnienie od substancji psychoaktywnej (np. alkohol, leki, narkotyki). Na łamach literatury  oraz w dyskusjach naukowych coraz więcej uwagi poświęca się powyższemu zagadnieniu z kilku przyczyn. Jedną z nich jest stale rosnąca liczba osób borykających się z tym problemem. Szacuje się, że w niektórych populacjach osób z zaburzeniami psychicznymi, nawet 65% z nich sięga po substancje psychoaktywne.
Choroba psychiczna, jako czynnik zwiększający ryzyko uzależnienia od alkoholu
Jest wiele teorii dotyczących etiopatogenezy podwójnego rozpoznania. Jednak z punktu widzenia osób nadużywających alkoholu wydaje się być istotna  kwestia momentu wystąpienia objawów. U niektórych pacjentów, np. z depresją, objawy świadczące o chorobie mogą wystąpić zanim zacznie on nadużywać alkohol. Osoby, które borykają się z obniżonym nastrojem, szukają sposobów na łagodzenie cierpienia wynikającego z choroby i „samoleczą” się pijąc alkohol, co może prowadzić do uzależnienia. Taka sytuacja dotyczy około 10% osób chorujących na zaburzenia afektywne jednobiegunowe. Można przedstawić to w następujący sposób.
Rysunek. Wpływ picia alkoholu na nasilenie objawów choroby psychicznej.
Uzależnienie od alkoholu jako wyzwalacz innych zaburzeń psychicznych.
Wiadomo również, że w przebiegu uzależnienia od substancji psychoaktywnych może wystąpić depresja lub inna choroba psychiczna. Bywa tak, że osoby mające już problem z alkoholem, zgłaszają się do lekarza raczej z powodu obniżonego nastroju, utraty energii czy problemów ze snem, nie wiążąc tych zaburzeń z nadużywaniem alkoholu. Szacuje się na przykład, że 90% alkoholików wtórnie do choroby alkoholowej doświadcza obniżonego nastroju.
Nadużywanie alkoholu przez chorego psychicznie powoduje, że choroba ma cięższy przebieg, a terapia przynosi gorsze efekty.
Również w związku z zażywaniem substancji psychoaktywnych rośnie ryzyko ujawnienia się choroby psychicznej. Badania donoszą, że osoby używające kannabinoli istotnie wcześniej były hospitalizowane z powodu schizofrenii w porównaniu z populacją ogólną chorych. Mówimy wtedy o tzw. mechanizmie spustowym. Alkohol i inne substancje mogą być czynnikiem, który przyczynił się do ujawnienia choroby.
W obydwu przypadkach podstawą jest odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne.
Obok oddziaływań psychospołecznych leczenie farmakologiczne obu współistniejących zaburzeń psychicznych stanowi podstawę terapii. Znajduje to potwierdzenie w rekomendacjach dotyczących leczenia pacjentów z podwójnym rozpoznaniem. Wiemy również, że stosowanie leków przeciwdepresyjnych u osób z nasilonymi objawami depresji prowadzi nie tylko do złagodzenia objawów, ale także znacznie redukuje spożycie alkoholu. W ostatnich latach spotykamy także sporo doniesień o skuteczności stosowania leków normotymicznych i neuroleptyków II generacji w przypadku osób uzależnionych od alkoholu. Wynika z nich, że leki redukują samą potrzebę spożycia, jak również ilość spożywanego alkoholu .
Szerokie spektrum objawów chorób psychicznych oraz różnorakie działanie substancji psychoaktywnych sprawia, że pacjent z podwójnym rozpoznaniem wymaga profesjonalnej pomocy lekarzy psychiatrów oraz specjalistów terapii uzależnień, posiadających wiedzę z zakresu psychopatologii. Osoby z „podwójną diagnozą” powinny być prowadzone według specjalnego programu dostosowanego do specyfiki choroby i potrzeb pacjenta. Wg Oshera i Kofoed leczenie powinno bazować na motywowaniu osoby chorej do podjęcia leczenia długoterminowego przy pomocy niekonfrontacyjnych technik treningu umiejętności społecznych i rozwiązywania problemów oraz pracy nad zapobieganiem nawrotom. Istotne jest włączenie psychoedukacji z zakresu rozpoznawania objawów choroby psychicznej, udzielenie wsparcia dla pacjenta i jego rodziny, praca nad poszerzeniem umiejętności radzenia sobie z sytuacjami trudnymi oraz praca nad zapobieganiem stygmatyzacji osób chorych.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *